ภาษีขายบ้าน-คอนโด ผู้ขายต้องจ่ายอะไรบ้าง? คำนวณก่อนตั้งราคา
หลายคนตั้งราคาขายบ้านหรือคอนโดโดยดูแค่ราคาตลาดและยอดหนี้ที่ต้องปิดกับธนาคาร แต่ลืมไปว่าในวันโอนกรรมสิทธิ์ ผู้ขายมักมีภาษีที่ต้องจ่ายเอง ซึ่งบางกรณีเป็นเงินหลักแสนบาท ถ้าไม่คำนวณไว้ก่อน อาจทำให้เงินที่ได้รับจริงน้อยกว่าที่คาดไว้มาก บทความนี้สรุป ภาษีขายบ้าน และคอนโดที่ผู้ขายควรรู้ เพื่อให้ตั้งราคาและเจรจากับผู้ซื้อได้อย่างมั่นใจ
1. ภาษีธุรกิจเฉพาะ หรือ อากรแสตมป์ — จ่ายอย่างใดอย่างหนึ่ง
ข้อแรกที่ต้องเช็กคือ คุณต้องเสีย ภาษีธุรกิจเฉพาะ หรือไม่ เพราะถ้าต้องเสีย ก็ไม่ต้องจ่ายอากรแสตมป์ แต่ถ้าได้รับยกเว้น ก็จะเสียอากรแสตมป์แทน
- ภาษีธุรกิจเฉพาะ – อัตรารวม 3.3% คิดจากราคาซื้อขายหรือราคาประเมินของทางราชการ แล้วแต่ราคาใดสูงกว่า
- อากรแสตมป์ – 0.5% คิดจากราคาซื้อขายหรือราคาประเมิน แล้วแต่ราคาใดสูงกว่า
ตัวอย่างเช่น บ้านที่ขายได้ 4 ล้านบาท และราคาประเมินต่ำกว่าราคาขาย ถ้าต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะจะอยู่ที่ประมาณ 132,000 บาท แต่ถ้าได้รับยกเว้นและเสียอากรแสตมป์แทน จะเหลือเพียงราว 20,000 บาท ส่วนต่างนี้มากพอที่จะเปลี่ยนการตัดสินใจเรื่องจังหวะการขายได้
2. กรณีไหนได้รับยกเว้นภาษีธุรกิจเฉพาะ
โดยหลักแล้ว ถ้าขายอสังหาริมทรัพย์ภายใน 5 ปีนับจากวันที่ได้มา จะต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะ เว้นแต่เข้าข้อยกเว้นตามที่กรมสรรพากรกำหนด ซึ่งข้อที่ผู้ขายทั่วไปใช้บ่อยมีดังนี้
- ถือครองครบ 5 ปีขึ้นไป – นับแบบวันชนวัน ขาดไปแม้เพียงไม่กี่วันก็ยังไม่ครบ
- มีชื่อในทะเบียนบ้านหลังนั้นอย่างน้อย 1 ปี นับจากวันที่ได้มา และใช้เป็นที่อยู่อาศัยจริง
- ได้มาโดยทางมรดก
- โอนให้บุตรชอบด้วยกฎหมายโดยไม่มีค่าตอบแทน (ไม่รวมบุตรบุญธรรม) หรือถูกเวนคืน
ข้อควรระวังคือ ถ้าเป็นเจ้าของร่วม แต่ละคนต้องเข้าเงื่อนไขของตัวเอง เช่น ผู้ถือกรรมสิทธิ์ร่วมที่ไม่มีชื่อในทะเบียนบ้าน อาจต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะในส่วนของตน ส่วนที่ดินเปล่าที่ไม่มีสิ่งปลูกสร้างก็ไม่สามารถใช้เงื่อนไขทะเบียนบ้านได้
3. ภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่าย
นอกจากข้อข้างต้น ผู้ขายยังต้องเสีย ภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่าย ซึ่งชำระที่สำนักงานที่ดินในวันโอน วิธีคิดต่างกันตามประเภทผู้ขาย
- ผู้ขายเป็นบุคคลธรรมดา – ใช้ราคาประเมินทุนทรัพย์เป็นฐาน ไม่ใช่ราคาขายจริง จากนั้นหักค่าใช้จ่ายตามจำนวนปีที่ถือครอง นำมาหารด้วยจำนวนปีที่ถือครอง คำนวณภาษีตามอัตราก้าวหน้า แล้วคูณกลับด้วยจำนวนปี (นับปีได้สูงสุด 10 ปี และเศษของปีนับเป็น 1 ปี)
- ได้มาโดยมรดกหรือการให้ – หักค่าใช้จ่ายได้ 50% ก่อนนำไปคำนวณในลักษณะเดียวกัน
- ผู้ขายเป็นนิติบุคคล – ผู้ซื้อหักภาษี ณ ที่จ่าย 1% ของราคาขายหรือราคาประเมิน แล้วแต่ราคาใดสูงกว่า
เนื่องจากสูตรของบุคคลธรรมดาค่อนข้างซับซ้อน วิธีที่ง่ายที่สุดคือขอราคาประเมินล่าสุดของแปลงหรือห้องชุด แล้วให้เจ้าหน้าที่สำนักงานที่ดินหรือธนาคารช่วยประมาณการก่อนนัดโอน
4. ค่าธรรมเนียมโอน ใครจ่าย?
ค่าธรรมเนียมการโอนไม่ใช่ภาระของผู้ขายโดยอัตโนมัติ ตลาดนิยมแบ่งจ่ายคนละครึ่ง แต่ตกลงกันได้ตามสัญญา ช่วงนี้ยังมีมาตรการลดค่าธรรมเนียมโอนสำหรับบ้านราคาไม่เกินเพดานที่รัฐกำหนด จึงควรเช็กว่าทรัพย์ของคุณเข้าเงื่อนไขหรือไม่ เพราะใช้เป็นจุดขายกับผู้ซื้อได้ด้วย
5. เคล็ดลับวางแผนก่อนประกาศขาย
- ดูวันที่ได้มาในโฉนดหรือหนังสือกรรมสิทธิ์ห้องชุด – ถ้าใกล้ครบ 5 ปี หรือใกล้ครบ 1 ปีที่มีชื่อในทะเบียนบ้าน การรอโอนอีกไม่กี่สัปดาห์อาจประหยัดได้มาก
- ย้ายชื่อเข้าทะเบียนบ้านตั้งแต่ซื้อ ถ้าตั้งใจอยู่อาศัยจริง เพื่อเปิดทางรับสิทธิ์ยกเว้นในอนาคต
- คำนวณ "เงินสุทธิที่จะได้รับ" = ราคาขาย − ยอดปิดหนี้ − ภาษีและค่าธรรมเนียม − ค่านายหน้า แล้วค่อยตั้งราคาและกำหนดราคาต่ำสุดที่รับได้
- เขียนในสัญญาจะซื้อจะขายให้ชัด ว่าแต่ละรายการใครเป็นผู้จ่าย เพื่อป้องกันข้อโต้แย้งในวันโอน
- ไม่แจ้งราคาซื้อขายต่ำกว่าความจริง – นอกจากผิดกฎหมาย ภาษีหลายตัวก็คิดจากราคาที่สูงกว่าอยู่แล้ว
การรู้ภาระภาษีล่วงหน้าช่วยให้ผู้ขายตั้งราคาได้สมเหตุสมผล เจรจาได้คล่อง และไม่ต้องเจอเรื่องเซอร์ไพรส์ในวันโอน
อัตราภาษี ค่าธรรมเนียม และมาตรการของรัฐอาจเปลี่ยนแปลง โปรดตรวจสอบข้อมูลล่าสุดกับกรมสรรพากร (rd.go.th) และกรมที่ดินหรือสำนักงานที่ดินในพื้นที่ก่อนวันโอน