เงินประกันห้องเช่า: เรียกได้กี่เดือน คืนเมื่อไร ตามกฎ สคบ. ใหม่
เงินประกันห้องเช่าเป็นเรื่องที่ผู้เช่าคอนโดและอพาร์ตเมนต์ถามกันบ่อยที่สุดเรื่องหนึ่ง ทั้งเรื่องว่าเจ้าของเรียกได้กี่เดือน ต้องคืนเมื่อไร และหักอะไรได้บ้าง ตั้งแต่ปี 2568 มีประกาศของคณะกรรมการว่าด้วยสัญญา (สคบ.) ฉบับใหม่ที่ควบคุมสัญญาเช่าที่อยู่อาศัย ซึ่งตอบคำถามเหล่านี้ไว้ชัดเจนกว่าเดิม บทความนี้สรุปสิ่งที่ผู้เช่าและผู้ให้เช่าควรรู้ก่อนเซ็นสัญญาหรือก่อนย้ายออก
กฎนี้ใช้กับใครบ้าง
ประกาศฉบับนี้มีผลตั้งแต่วันที่ 4 กันยายน 2568 และใช้แทนฉบับเดิมปี 2562 โดยครอบคลุมผู้ให้เช่าที่ปล่อยเช่าที่อยู่อาศัย ตั้งแต่ 3 หน่วยขึ้นไป ไม่ว่าจะเป็นห้องคอนโด บ้าน หรือห้องในอพาร์ตเมนต์ (ฉบับเดิมใช้กับผู้ที่มีตั้งแต่ 5 หน่วย) ส่วนหอพักและโรงแรมไม่อยู่ในขอบเขต เพราะมีกฎหมายเฉพาะของตัวเอง
สัญญาที่ทำไว้ก่อนวันที่กฎใหม่มีผลยังใช้ได้จนครบอายุ แต่สัญญาที่ทำหรือต่อใหม่หลังจากนั้นควรเป็นไปตามกฎใหม่ หากเจ้าของห้องมีห้องให้เช่าเพียง 1–2 ห้อง ประกาศนี้อาจไม่บังคับโดยตรง แต่ก็ยังเป็นมาตรฐานที่ดีให้ทั้งสองฝ่ายใช้อ้างอิงได้
เรียกเงินประกันและค่าเช่าล่วงหน้าได้เท่าไร
สำหรับสัญญาที่จ่ายค่าเช่ารายเดือน เงินประกันรวมกับค่าเช่าล่วงหน้า ต้องไม่เกิน 3 เดือนของค่าเช่า เช่น ค่าเช่าเดือนละ 12,000 บาท ยอดรวมที่เรียกเก็บได้ไม่ควรเกิน 36,000 บาท ส่วนสัญญาระยะยาวที่จ่ายค่าเช่าเป็นรายปี เพดานจะคิดเป็นค่าเช่าหนึ่งปี
รูปแบบที่พบบ่อยในตลาดอย่าง "ประกัน 2 เดือน ล่วงหน้า 1 เดือน" จึงยังอยู่ในกรอบ แต่ถ้าเจ้าของขอมากกว่านั้น ผู้เช่ามีสิทธิ์ทักท้วงได้
ต้องคืนเงินประกันเมื่อไร
เมื่อสัญญาสิ้นสุดและผู้เช่าไม่มีหนี้ค้าง ผู้ให้เช่าต้องคืนเงินประกันให้ ถ้าต้องตรวจห้องก่อน หลักทั่วไปคือ
- ไม่มีความเสียหาย – คืนภายใน 7 วัน
- มีความเสียหาย – หักค่าซ่อมตามจริงแล้วคืนส่วนที่เหลือภายใน 14 วัน
สิ่งสำคัญคือ ความเสื่อมสภาพตามการใช้งานปกติ เช่น สีผนังซีด พื้นมีรอยถลอกเล็กน้อย หรือเครื่องใช้ไฟฟ้าที่เสื่อมตามอายุ เป็นหน้าที่ของผู้ให้เช่าในการดูแล ไม่ใช่เหตุที่จะหักเงินประกัน ความเสียหายจากเหตุสุดวิสัยอย่างน้ำท่วมหรือแผ่นดินไหวก็เช่นกัน แต่ถ้าเกิดจากความประมาทของผู้เช่า เช่น ปล่อยน้ำล้นจนพื้นเสียหาย ผู้เช่าต้องรับผิดชอบ และผู้ให้เช่าควรมีหลักฐานค่าซ่อมแสดงให้เห็น
ข้อควรรู้อื่นในสัญญาเช่า
- ค่าน้ำค่าไฟ – เรียกเก็บได้ไม่เกินอัตราที่การประปาและการไฟฟ้ากำหนด และใบแจ้งหนี้ควรระบุจำนวนหน่วยและราคาต่อหน่วย
- ค่าเช่าระหว่างสัญญา – หากสัญญากำหนดระยะเวลาไว้ ผู้ให้เช่าขึ้นค่าเช่ากลางสัญญาเองไม่ได้ เว้นแต่ตกลงกันไว้ล่วงหน้า
- การเลิกสัญญาก่อนกำหนด – ผู้เช่าที่อยู่มาแล้วอย่างน้อยครึ่งหนึ่งของระยะเวลาเช่า สามารถบอกเลิกได้โดยแจ้งเป็นหนังสือล่วงหน้า 30 วันและชำระยอดค้างให้ครบ
- การเข้าห้อง – ผู้ให้เช่าไม่ควรเข้าห้องโดยไม่แจ้งล่วงหน้า ยกเว้นกรณีฉุกเฉิน เช่น ไฟไหม้หรือน้ำรั่ว และไม่ควรล็อกห้องหรือขนของผู้เช่าออกเองเมื่อค้างค่าเช่า แต่ต้องใช้กระบวนการตามกฎหมาย
เช็กลิสต์ป้องกันปัญหาเงินประกัน
- ถ่ายรูปและวิดีโอสภาพห้องทุกจุดในวันเข้าอยู่ พร้อมทำรายการทรัพย์สินที่ลงชื่อทั้งสองฝ่าย
- อ่านข้อสัญญาเรื่องเงินประกัน การหักค่าทำความสะอาด และเงื่อนไขบอกเลิกให้ละเอียดก่อนเซ็น
- เก็บหลักฐานการโอนค่าเช่าและเงินประกันทุกงวด
- แจ้งย้ายออกเป็นลายลักษณ์อักษร และนัดตรวจห้องร่วมกันในวันส่งมอบคืน
- ขอให้ผู้ให้เช่าแจกแจงรายการหักพร้อมใบเสร็จค่าซ่อมหากมีการหักเงิน
ถ้าไม่ได้เงินประกันคืนทำอย่างไร
เริ่มจากส่งหนังสือทวงถามพร้อมหลักฐานรูปถ่ายและสัญญา หากยังตกลงกันไม่ได้ ผู้เช่าสามารถร้องเรียนต่อสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) ผ่านสายด่วน 1166 หรือช่องทางออนไลน์ หรือพิจารณาฟ้องคดีผู้บริโภคซึ่งมีขั้นตอนที่เอื้อต่อผู้บริโภค สำหรับผู้ให้เช่า การทำสัญญาให้ตรงตามกฎตั้งแต่ต้นและคืนเงินตรงเวลาคือวิธีลดข้อพิพาทและรักษาชื่อเสียงที่ดีที่สุด
ข้อมูลข้างต้นสรุปจากประกาศคณะกรรมการว่าด้วยสัญญา เรื่องธุรกิจให้เช่าที่อยู่อาศัย พ.ศ. 2568 เพื่อความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย โปรดตรวจสอบรายละเอียดล่าสุดกับสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) และราชกิจจานุเบกษา