เตรียมบ้านรับฝุ่น PM2.5 ฤดูหนาว: 6 วิธีทำได้จริงสำหรับบ้านและคอนโด
ช่วงปลายปีถึงต้นปีของทุกปี หลายพื้นที่ในไทยรวมถึงกรุงเทพฯ และปริมณฑลมักเจอปัญหา ฝุ่น PM2.5 สูงขึ้น เพราะอากาศนิ่ง ลมอ่อน และมีการเผาในที่โล่ง ปีนี้เพียงต้นเดือนตุลาคมก็มีรายงานว่าบางเขตของกรุงเทพฯ มีค่าฝุ่นเกินมาตรฐานแล้ว บ้านและคอนโดจึงควรเตรียมพร้อมก่อนฝุ่นหนัก บทความนี้รวมวิธี เตรียมบ้านรับฝุ่น PM2.5 ที่ทำได้จริง ทั้งสำหรับเจ้าของบ้าน ผู้เช่า และผู้ที่กำลังมองหาที่อยู่ใหม่
รู้จักค่ามาตรฐานก่อน
ประเทศไทยปรับค่ามาตรฐาน PM2.5 เฉลี่ย 24 ชั่วโมงให้เข้มขึ้นเป็น ไม่เกิน 37.5 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร (จากเดิม 50) ตามมติคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ ซึ่งเริ่มใช้ตั้งแต่ปี 2566 เมื่อค่าที่แอปรายงานเกินระดับนี้ ควรถือว่าเป็นวันที่ต้องปิดบ้านและลดการรับอากาศจากภายนอก แอปที่ใช้ตรวจค่าฝุ่นได้สะดวก เช่น Air4Thai ของกรมควบคุมมลพิษ และ AirBKK ของกรุงเทพมหานคร
1. ปิดช่องรั่วให้ฝุ่นเข้าบ้านน้อยที่สุด
- ตรวจขอบประตูและหน้าต่าง หากมีช่องว่าง ให้ติดยางหรือเทปกันฝุ่น (weather strip) ซึ่งราคาไม่แพงและติดเองได้
- ประตูที่มีช่องใต้บาน ใช้แถบกันฝุ่นติดใต้ประตู
- บ้านเดี่ยวหรือทาวน์โฮมเก่า ลองดูรอยต่อวงกบ ช่องท่อ และช่องสายไฟที่ทะลุผนัง แล้วอุดด้วยซิลิโคนหรือโฟม
- คอนโดที่มีระเบียง ควรปิดประตูระเบียงในวันที่ค่าฝุ่นสูง และเลี่ยงการตากผ้านอกห้อง
2. ใช้เครื่องฟอกอากาศให้ถูกวิธี
เครื่องฟอกอากาศที่ใช้ แผ่นกรอง HEPA แท้ ช่วยลดฝุ่นละเอียดในห้องได้ดี แต่ควรเลือกขนาดให้เหมาะกับพื้นที่ห้อง โดยดูค่า CADR หรือขนาดห้องที่ผู้ผลิตแนะนำ ไม่ใช่ดูแค่ราคา วางเครื่องในห้องที่ใช้เวลานานที่สุด โดยเฉพาะ ห้องนอน ปิดประตูหน้าต่างขณะเปิดเครื่อง และเปลี่ยนแผ่นกรองตามรอบที่ผู้ผลิตกำหนด เพราะแผ่นกรองที่อุดตันจะทำงานได้แย่ลงมาก
3. ดูแลเครื่องปรับอากาศ
- ล้างแผ่นกรองหน้าเครื่องแอร์ทุก 2–4 สัปดาห์ในช่วงที่ฝุ่นสูง
- ล้างแอร์ใหญ่ก่อนเข้าฤดูฝุ่น เพื่อให้ลมเย็นสะอาดและประหยัดไฟ
- บางรุ่นมีแผ่นกรองเสริมสำหรับฝุ่นละเอียด สามารถซื้อเพิ่มได้ แต่ไม่ควรใช้แทนเครื่องฟอกอากาศ
4. ทำความสะอาดแบบไม่ฟุ้ง
การกวาดพื้นด้วยไม้กวาดทำให้ฝุ่นฟุ้งกลับขึ้นมา ควรเปลี่ยนเป็นการ ถูพื้นด้วยผ้าชุบน้ำหมาด หรือใช้เครื่องดูดฝุ่นที่มีแผ่นกรอง HEPA เช็ดขอบหน้าต่าง ราวระเบียง และพัดลมเป็นประจำ ผ้าม่านและพรมเป็นจุดสะสมฝุ่น ควรซักหรือดูดฝุ่นบ่อยขึ้นในช่วงนี้
5. ต้นไม้และพื้นที่รอบบ้าน
สำหรับบ้านที่มีพื้นที่ภายนอก การปลูกต้นไม้หรือรั้วต้นไม้ช่วยเป็นแนวกันลมและลดฝุ่นจากถนนได้บางส่วน รดน้ำลานหน้าบ้านหรือทางเดินเพื่อลดฝุ่นฟุ้ง และหลีกเลี่ยงการเผาขยะหรือใบไม้ ซึ่งเป็นแหล่งเพิ่มฝุ่นโดยตรง ส่วนต้นไม้ในร่มช่วยให้บ้านน่าอยู่ แต่ไม่ควรคาดหวังให้ช่วยกรองฝุ่น PM2.5 ได้เท่าเครื่องฟอกอากาศ
6. สำหรับคนกำลังหาบ้านหรือคอนโด
- ไปดูทำเลในช่วงฤดูฝุ่นด้วย จะเห็นสภาพอากาศจริงของย่านนั้น
- ห้องที่อยู่ติดถนนใหญ่หรือไซต์ก่อสร้าง อาจมีฝุ่นมากกว่าห้องที่หันออกด้านใน
- ถามนิติบุคคลเรื่องระบบระบายอากาศส่วนกลาง และรอบการล้างแอร์ที่ทางโครงการมีบริการ
- สภาพหน้าต่างและวงกบที่ปิดสนิท เป็นสิ่งที่ควรตรวจตอนตรวจรับห้องหรือก่อนเซ็นสัญญาเช่า
สรุป
การเตรียมบ้านรับฝุ่น PM2.5 ไม่จำเป็นต้องใช้งบสูง เริ่มจากอุดช่องรั่ว ใช้เครื่องฟอกอากาศในห้องนอน ดูแลแอร์ และทำความสะอาดอย่างถูกวิธี เพียงเท่านี้ก็ช่วยให้คนในบ้าน โดยเฉพาะเด็ก ผู้สูงอายุ และผู้มีโรคทางเดินหายใจ หายใจได้สบายขึ้นตลอดฤดูหนาว
ค่ามาตรฐานและค่าฝุ่นอาจเปลี่ยนแปลงได้ กรุณาตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจากกรมควบคุมมลพิษ (แอป Air4Thai / air4thai.pcd.go.th) และสำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม